नयाँ दिल्ली । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबीच शनिबार स्पष्ट र गहन विचार विमर्श भएको छ। छलफलका क्रममा चीन र भारत साझेदार हुनुपर्छ भन्ने महत्त्वपूर्ण सहमति बनेको छ।

दुवै नेताहरूले नयाँ दिल्लीमा आयोजित १८ औँ ब्रिक्स (BRICS) शिखर सम्मेलनका क्रममा छुट्टै द्विपक्षीय भेटवार्ता गर्नुभएको हो।

भेटका क्रममा राष्ट्रपति सीले चीनले भारतसँगको सम्बन्धलाई सधैँ रणनीतिक उचाइ र दीर्घकालीन दृष्टिकोणबाट हेर्दै आएको र सोहीअनुसार विकास गरिरहेको बताउनुभयो।

राष्ट्रपति सीले विगत दुई वर्षमा आफूले प्रधानमन्त्री मोदीसँग दुई पटक भेटघाट गरिसकेको उल्लेख गर्दै ती भेटहरूले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई नयाँ सुरुवातबाट थप सुधारको दिशातर्फ दोहोर्‍याएको बताउनुभयो। दुई देशबीच संस्थागत आदानप्रदानहरू क्रमशः पुनः सुरु भएका छन्, सहयोगका क्षेत्रहरू विस्तार हुँदै गएका छन् र द्विपक्षीय व्यापारले नयाँ रेकर्ड कायम गरेको छ।

चीन-भारत सम्बन्धलाई सन्तुलित बनाउन वस्तुनिष्ठ र तर्कसंगत रणनीतिक दृष्टिकोणमा जोड दिँदै राष्ट्रपति सीले चीन र भारत सहकार्यका साझेदार हुन्, प्रतिस्पर्धी होइनन् भन्नुभयो। दुवै देशले एकअर्काका लागि खतरा नभई विकासका अवसरहरू सिर्जना गर्ने उहाँको भनाइ थियो।

राष्ट्रपति सीका अनुसार यी मिहिनेतका साथ हासिल भएका प्रगतिहरूलाई जोगाएर राख्नुपर्छ। चीन र भारतका राष्ट्रिय परिस्थितिहरू फरक-फरक भए पनि उनीहरूले एकअर्काका सबल पक्षहरूबाट सिकेर सहयोग गर्न सक्ने, सफलता हासिल गर्न मद्दत पुर्‍याउन सक्ने र साझा विकासको मार्गमा अघि बढ्न सक्ने उहाँले बताउनुभयो।

अशान्त अन्तर्राष्ट्रिय परिवेशमा विश्वकै सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका दुई देश तथा 'ग्लोबल साउथ' (Global South) का महत्त्वपूर्ण सदस्यका रूपमा चीन र भारतमाथि महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी रहेको सीले जोड दिनुभयो।

मानव जातिको भविष्य र जनताको कल्याणलाई ध्यानमा राख्दै बृहत्तर ब्रिक्स सहयोगको उच्च गुणस्तरीय विकास प्रवर्द्धन गर्न र विश्व शान्ति, स्थिरता, विकास र समृद्धिमा अझ बढी सकारात्मक ऊर्जा थप्न दुवै पक्षले मिलेर काम गर्नुपर्ने आह्वान सीले गर्नुभयो।

चीन-भारत सम्बन्धलाई सन्तुलित बनाउन वस्तुनिष्ठ र तर्कसंगत रणनीतिक दृष्टिकोणमा जोड दिँदै राष्ट्रपति सीले चीन र भारत सहकार्यका साझेदार हुन्, प्रतिस्पर्धी होइनन् भन्नुभयो। दुवै देशले एकअर्काका लागि खतरा नभई विकासका अवसरहरू सिर्जना गर्ने उहाँको भनाइ थियो।

यो दुवै देशको विकासको चरण र अन्तर्राष्ट्रिय वातावरणमा आधारित रणनीतिक निष्कर्ष हो, जसले दुवै देश र त्यहाँका जनताको साझा हितको रक्षा गर्ने सीले बताउनुभयो। उहाँले दुवै पक्षलाई जित-जितको (win-win) सहकार्यमार्फत एकअर्कालाई सफल बनाउन आग्रह गर्नुभयो।

दुवै पक्षले विकासलाई नै आफ्नो सबैभन्दा ठूलो साझा विन्दु बनाएर मित्रवत आदानप्रदान र पारस्परिक लाभदायी सहकार्यलाई सुदृढ बनाउनुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो। जनता-जनताबीचको सम्बन्ध, प्रत्यक्ष हवाई उडान र अन्य क्षेत्रहरूमा सहकार्य विस्तार गरी द्विपक्षीय सम्बन्धका लागि जनस्तरको समर्थनलाई प्रभावकारी रूपमा मजबुत बनाउन उहाँले आग्रह गर्नुभयो।

साथै, दुवै पक्षले एकअर्काको आर्थिक तथा व्यापारिक चिन्ताहरूलाई सम्बोधन गर्दै सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने र द्विपक्षीय आर्थिक तथा व्यापारिक सम्बन्धको स्वस्थ एवं स्थिर विकासलाई प्रवर्द्धन गर्नुपर्ने राष्ट्रपति सीले थप्नुभयो।

सम्बन्धमा आउने व्यवधानहरूलाई पन्छाउन आपसी सम्मान र समझदारीको राजनीतिक बुद्धिमत्ता प्रयोग गर्न आग्रह गर्दै सीले द्विपक्षीय सम्बन्ध र सीमा मुद्दालाई दुई फरक ट्रयाकमार्फत एकअर्कालाई पूरक हुने गरी अगाडि बढाउनुपर्ने र सीमा क्षेत्रमा शान्ति र अमनचयन कायम राख्नुपर्ने बताउनुभयो।

उहाँले चीन र भारतलाई विश्वको हितका लागि खुलापन र समावेशिताका साथ बहुपक्षीय सहकार्य प्रवर्द्धन गर्न पनि आग्रह गर्नुभयो। ब्रिक्सको पालैपालो अध्यक्षता गर्ने राष्ट्रका रूपमा दुवै देशले एकअर्कालाई सहयोग गर्नुपर्ने, संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, साङ्घाई सहयोग सङ्गठन (SCO) र जी-२० (G20) जस्ता बहुपक्षीय ढाँचाहरूभित्र समन्वय सुदृढ गर्नुपर्ने, विश्वव्यापी चुनौतीहरूको सामना गर्न एकजुट हुनुपर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय निष्पक्षता र न्यायको स्पष्ट रूपमा वकालत गर्नुपर्ने सीले बताउनुभयो।

प्रधानमन्त्री मोदीको भनाइ:

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले राष्ट्रपति सीसँग धेरै फलदायी भेटवार्ताहरू भएको र तिनले भारत-चीन सम्बन्धलाई सकारात्मक दिशातर्फ लगेको बताउनुभयो। यसले दुवै देशका २ अर्ब ८० करोडभन्दा बढी जनताको साझा हितको रक्षा गर्ने उहाँको भनाइ थियो।

भारत र चीनका दुई महान् सभ्यताहरूले हजारौँ वर्षदेखि आदानप्रदानमार्फत एकअर्काबाट सिक्दै हातमा हात मिलाएर अघि बढेको मोदीले बताउनुभयो।

आपसी सम्मान र आपसी विश्वासका आधारमा चीनसँग उच्चस्तरीय आदानप्रदान कायम राख्न, रणनीतिक सञ्चारलाई सुदृढ गर्न, पारस्परिक लाभदायी सहकार्यलाई प्रवर्द्धन गर्न र द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ उच्च उचाइमा पुर्‍याउन जनस्तरको सम्बन्ध बढाउन भारत तयार रहेको मोदीले बताउनुभयो।

भारतले सधैँ भारत-चीन सम्बन्धलाई रणनीतिक उचाइ र दीर्घकालीन दृष्टिकोणबाट हेर्ने गरेको उल्लेख गर्दै मोदीले चीनको प्रतिस्पर्धी नभई साझेदार बन्न र एकअर्काको विकासलाई चुनौतीका रूपमा नभई अवसरका रूपमा लिन तयार रहेको बताउनुभयो।

भारत स्वतन्त्र परराष्ट्र नीतिमा अडिग रहेको र चीनसँगको सम्बन्धको विकास कुनै तेस्रो पक्षको प्रभावमा नरहने उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो।

ताइवान र सिजाङ (तिब्बत) सँग सम्बन्धित मुद्दाहरूमा भारतको नीति र अवस्था अपरिवर्तित रहेको र भारतमा कुनै पनि शक्तिलाई चीनविरोधी गतिविधि गर्न नदिइने मोदीले प्रतिबद्धता जनाउनुभयो।

आपसी सम्मान र आपसी विश्वासका आधारमा चीनसँग उच्चस्तरीय आदानप्रदान कायम राख्न, रणनीतिक सञ्चारलाई सुदृढ गर्न, पारस्परिक लाभदायी सहकार्यलाई प्रवर्द्धन गर्न र द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ उच्च उचाइमा पुर्‍याउन जनस्तरको सम्बन्ध बढाउन भारत तयार रहेको मोदीले बताउनुभयो।

सीमा क्षेत्रमा शान्ति र अमनचयन कायम राख्न दुवै पक्षले मिलेर काम गर्नुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो।

भारतले ब्रिक्स शिखर सम्मेलन आयोजना गर्दा चीनले गरेको सहयोगका लागि धन्यवाद दिँदै अर्को वर्ष चीनले ब्रिक्सको अध्यक्षता ग्रहण गर्दा पूर्ण रूपमा सहयोग गर्ने मोदीले बताउनुभयो।

अशान्त विश्वमा स्थिरता र प्रगति प्रदान गर्ने शक्तिका रूपमा काम गर्दै 'ग्लोबल साउथ'का देशहरूबीचको सहकार्यलाई संयुक्त रूपमा सुदृढ गर्न, बहुध्रुवीय विश्व र विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिलाई प्रवर्द्धन गर्न भारत चीनसँग निकट रहेर समन्वय र सहकार्य गर्न तयार रहेको प्रधानमन्त्री मोदीले उल्लेख गर्नुभयो। सिन्ह्वा