• महामारीको तयारीमा बहुपक्षीयता, समानता र ऐक्यबद्धतामा जोड ।

• विश्वव्यापी स्वास्थ्य सुरक्षाको आधार समानता हुनुपर्ने धारणा ।

• रोकथामको संस्कृतिसँगै उत्थानशील स्वास्थ्य प्रणालीमा लगानी बढाउन आग्रह ।

काठमाडौँ । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले महामारी तथा जनस्वास्थ्य आपत्कालको रोकथाम, तयारी र प्रतिकार्यका लागि बहुपक्षीयता, समानता र ऐक्यबद्धतालाई विश्वव्यापी प्रयासको केन्द्रमा राख्नुपर्ने बताउनुभएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभाअन्तर्गत आज आयोजित ‘प्यान्डेमिक प्रिभेन्सन, प्रिपेयर्डनेस एन्ड रेस्पोन्स’ (महामारी रोकथाम, पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य) विषयक उच्चस्तरीय बैठकलाई सम्बोधन गर्दै उहाँले सङ्कट आएपछि मात्र प्रतिक्रिया दिने अभ्यास परिवर्तन गरी रोकथामको संस्कृतितर्फ अघि बढ्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।

परराष्ट्रमन्त्रीको सचिवालयका अनुसार मन्त्री खनालले कोभिड-१९ महामारीले कुनै एक स्थानमा उत्पन्न हुने जनस्वास्थ्य आपत्काल विश्वव्यापी सङ्कटमा परिणत हुनसक्ने तथ्य उजागर गरेको बताउनुभयो । महामारीले स्वास्थ्य सेवासँगै खोप, औषधि, प्रविधि र वित्तीय स्रोतमा रहेको गहिरो असमानतालाई समेत उजागर गरेको उहाँको भनाइ थियो ।

“महामारी स्वास्थ्य सङ्कट मात्र थिएन, यसले दशकौँमा हासिल भएका विकासका उपलब्धिहरूलाई समेत चुनौती दिएको थियो”, परराष्ट्रमन्त्री खनालले भन्नुभयो ।

नेपालले विश्वव्यापी महामारीको तयारीलाई थप सुदृढ बनाउन विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन महामारी सम्झौता (डब्ल्युएचओ प्यान्डेमिक एग्रिमेन्ट) तथा संशोधित अन्तरराष्ट्रिय स्वास्थ्य नियमावलीलाई महत्त्वपूर्ण कदमका रूपमा स्वागत गरेको उहाँले बताउनुभयो ।

विश्वव्यापी महामारी रोकथाम तथा तयारीका लागि नेपालले पाँच प्राथमिकता अघि सारेको मन्त्री खनालले उल्लेख गर्नुभयो । विश्वव्यापी स्वास्थ्य सुरक्षाको आधार समानता हुनुपर्ने, महामारी तयारीका लागि दिगो वित्तीय स्रोत सुनिश्चित गर्नुपर्ने तथा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनलाई केन्द्रमा राख्दै बहुपक्षीय सहकार्य र विकासशील मुलुकको अर्थपूर्ण प्रतिनिधित्व सुदृढ गर्नुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो ।

त्यसैगरी ‘सम्पूर्ण सरकार, सम्पूर्ण समाज र एक स्वास्थ्य (वान हेल्थ)’ अवधारणामार्फत समुदायलाई तयारीको केन्द्रमा राख्नुपर्ने तथा युवालाई साझेदार, नवप्रवर्तक र भावी नेतृत्वका रूपमा समेट्दै महामारी तयारीलाई अन्तरपुस्तीय बनाउनुपर्ने उहाँले बताउनुभयो ।

परराष्ट्रमन्त्री खनालले विश्व समुदायले सङ्कट आएपछि मात्र प्रतिक्रिया जनाउने अभ्यासबाट रोकथामको संस्कृतितर्फ अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । “सङ्कट आएपछि प्रतिक्रिया दिने हाम्रो शैलीलाई पहिले नै रोकथामको संस्कृतितर्फ अघि बढ्नुपर्छ”, उहाँले भन्नुभयो ।

उहाँले उत्थानशील स्वास्थ्य प्रणाली, दक्ष स्वास्थ्यकर्मी, रोग निगरानी, प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली, अनुसन्धान तथा समुदायस्तरीय तयारीमा लगानी बढाउन आह्वान गर्नुभयो । कुनै पनि देश र कुनै पनि पुस्ता पछाडि नपर्ने गरी सुरक्षित, समतामूलक र उत्थानशील विश्व निर्माणका लागि सहकार्य गर्नसमेत उहाँले आग्रह गर्नुभयो । रासस