- पुटिनले अमेरिका र युक्रेनसँग वार्ता पुनः सुरु गर्न सैद्धान्तिक सहमति जनाए ।
- नोभेम्बर १० आसपास वार्ता हुन सक्ने, युक्रेन पनि तयार ।
- शान्ति प्रयास जारी रहँदा युद्धभूमिमा आक्रमण र मानवीय क्षति पनि जारी ।
रे समाचार/काठमाडौँ । युक्रेनमा जारी युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासस्वरूप रुस, अमेरिका र युक्रेनबीच त्रिपक्षीय शान्तिवार्ता पुनः सुरु गर्ने तयारी अघि बढेको छ । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफसँगको भेटमा अमेरिका र युक्रेनसँग वार्ता पुनः सुरु गर्न सैद्धान्तिक सहमति जनाउनुभएको हो ।
रोयटर्स र एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार बुधबार रुसको सेन्ट पिटर्सबर्गमा पुटिन र विटकफबीच करिब तीन घण्टा छलफल भएको थियो । उक्त भेटमा युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने सम्भावित उपाय, युद्धपछिको सुरक्षा व्यवस्था तथा रुस र अमेरिकाबीच आर्थिक सम्बन्ध पुनःस्थापित गर्ने विषयमा पनि छलफल भएको रुसी पक्षले जनाएको छ ।
पुटिनका विदेश मामिला सल्लाहकार युरी उशाकोभका अनुसार वार्ता नोभेम्बर १० आसपास पुनः सुरु गर्ने विषयमा सहमति भएको छ । वार्ता संयुक्त अरब इमिरेट्सको अबुधाबीमा हुन सक्ने सम्भावना पनि रहेको छ । यद्यपि, वार्ताको अन्तिम मिति र स्थान औपचारिक रूपमा निश्चित भइसकेको छैन ।
युक्रेन पनि वार्ताका लागि तयार
युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले अमेरिका र रुससँग त्रिपक्षीय वार्ता गर्ने प्रस्तावप्रति समर्थन जनाउनुभएको छ । उहाँले वार्ता सकेसम्म चाँडो, नोभेम्बरको सुरुमै आयोजना गर्नुपर्ने बताउनुभएको छ ।
जेलेन्स्कीका अनुसार युक्रेन युद्धविराम, युद्धको अन्त्य, ऊर्जा पूर्वाधारमाथिका आक्रमण रोक्ने व्यवस्था तथा मानवीय पहलका विषयमा छलफल गर्न तयार छ । यद्यपि, युद्ध अन्त्यका लागि हुने कुनै पनि सम्झौताले युक्रेनको सुरक्षाको सुनिश्चितता गर्नुपर्ने उहाँको अडान छ ।
विटकफले पनि वार्ता सकारात्मक रहेको बताउँदै अमेरिका, रुस र युक्रेनबीच प्राविधिक तहमा छलफल जारी रहने जानकारी दिनुभएको छ । उहाँका अनुसार युद्ध अन्त्य गर्न अझै महत्त्वपूर्ण काम बाँकी छ ।
ओस्लोमा पनि भएको थियो कूटनीतिक छलफल
रुस जानुअघि विटकफले नर्वेको राजधानी ओस्लोमा जेलेन्स्कीसहित युरोपेली नेताहरूसँग छलफल गर्नुभएको थियो । उक्त छलफलमा नर्वे र फिनल्यान्डका नेताका साथै युरोपेली तथा उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन (नेटो) का प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए ।
ओस्लोमा भएको छलफलमा युक्रेनका लागि सुरक्षा प्रत्याभूति, युद्धपछिको आर्थिक पुनर्निर्माण योजना तथा युरोपको समग्र सुरक्षा संरचनासम्बन्धी विषय उठाइएको थियो । अमेरिकी पक्षले छलफलबाट केही प्रगति भएको जनाएको छ ।
तर, पुटिनका सल्लाहकार उशाकोभले ओस्लोमा प्रस्तुत प्रस्तावहरूबाट युक्रेन सङ्कट समाधानका लागि व्यावहारिक रूपमा पर्याप्त उपलब्धि नभएको टिप्पणी गर्नुभएको छ । यसले वार्ताको वातावरण सकारात्मक बन्दै गए पनि दुवै पक्षका प्राथमिकताबीच अझै दूरी रहेको सङ्केत गरेको छ ।
भूभाग र सुरक्षाको विषय मुख्य चुनौती
युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासमा भूभागको नियन्त्रण र युद्धपछिको सुरक्षा प्रत्याभूति प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहँदै आएका छन् । रुसले पूर्वी तथा दक्षिणी युक्रेनका केही क्षेत्रमाथि नियन्त्रण कायम गरेको छ भने युक्रेनले आफ्नो भूभागमाथिको सार्वभौमसत्ता र भविष्यमा रुसी आक्रमण नदोहोरिने सुनिश्चितताको माग गर्दै आएको छ ।
युक्रेनका लागि पश्चिमा राष्ट्रबाट सुरक्षा प्रत्याभूति दिने विषय पनि सम्भावित शान्ति सम्झौताको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो । तर, भूभागसम्बन्धी विवाद र सुरक्षा व्यवस्थामा सहमति नभएसम्म युद्ध अन्त्य गर्ने सम्झौतामा पुग्न कठिन हुने विश्लेषण गरिएको छ ।
वार्ताको तयारीसँगै आक्रमण पनि जारी
कूटनीतिक प्रयास अघि बढिरहेका बेला युक्रेनमा रुसी आक्रमण र रुसतर्फ युक्रेनी ड्रोन आक्रमणसमेत जारी छन् । रोयटर्सका अनुसार बुधबार रुसले युक्रेनको राजधानी किभसहित विभिन्न क्षेत्रमा क्षेप्यास्त्र आक्रमण गरेको थियो । युक्रेनी पक्षले पनि मस्कोतर्फ ठूलो सङ्ख्यामा ड्रोन पठाएको जनाएको छ ।
यसअघि भएका अमेरिका मध्यस्थताका शान्तिवार्ताबाट युद्ध अन्त्य गर्ने ठोस सहमति हुन सकेको थिएन । पछिल्लो त्रिपक्षीय वार्ता पुनः सुरु गर्ने तयारीले कूटनीतिक पहललाई नयाँ गति दिन सक्ने भए पनि युद्धविराम वा स्थायी शान्ति सम्झौता हुने सुनिश्चितता भने अझै छैन ।
युक्रेनमा रुसले सन् २०२२ फेब्रुअरीमा व्यापक सैन्य आक्रमण सुरु गरेपछि युद्ध जारी छ । पछिल्लो वार्ताको उद्देश्य युद्ध अन्त्य गर्ने उपाय खोज्नु र द्वन्द्वपछि रुस तथा युक्रेनको सुरक्षा व्यवस्थाबारे छलफल गर्नु रहेको बताइएको छ । (अन्तर्राष्ट्रिय समाचार समितिहरुको सहयोगमा)
