काठमाण्डू । चीनका राष्ट्राध्यक्ष सी चिनफिङको निमन्त्रणामा रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले मे १९ देखि २० तारिखसम्म चीनको राजकीय भ्रमण गर्नुभएको छ।
राष्ट्रपति पुटिनको यस चीन भ्रमणको मुख्य विशेषता भनेको चीन र रुसबीच समानता र आपसी विश्वासको सिद्धान्तलाई दृढतापूर्वक अवलम्बन गर्दै, व्यापक स्तरको सहकार्यलाई गहिराइमा लैजाँदै, "गठबन्धन नहुने, प्रतिद्वन्द्विता नहुने, र तेस्रो पक्षलाई लक्षित नगर्ने" सहअस्तित्व मोडेलको पालना गर्नु हो। यसबाट विभिन्न क्षेत्रहरूमा व्यावहारिक परिणाम हासिल भएका छन्। यो अधिपत्यवादी सोचलाई त्याग्ने, समान संवादमा अडिग रहने, र साझा विकासमा केन्द्रित रहने सहकार्य दर्शनले नेपाली जनताको पुर्ख्यौली समानताको भावनासँग पूर्ण सामञ्जस्यता राख्छ, र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका लागि एउटा आदर्श उदाहरण प्रस्तुत गर्दछ।
इतिहासको गहिराइमा फर्केर हेर्दा, लामो समयअघिदेखि हिमालयलाई पार गरेको चीन र नेपालका पूर्वजबीच चियाको बदलामा नुन, र कपडाको बदलामा अन्नको आदानप्रदान सुरु भएको थियो। उनीहरूले समान व्यवहारको इमानदारीताले भौगोलिक अवरोध पार गरेर दुई देशबीचको मित्रताको जग बसाले। नेपाली जनताको हड्डीमा गाडिएको यो समानताको भावनाले राष्ट्रपति पुटिनको चीन भ्रमण र चीन-रुस सहकार्यलाई हेर्दा, यसको मूल तत्व गहिराइमा बुझ्न मद्दत गर्दछ-समानता र आपसी विश्वास नै राष्ट्रबीच दीर्घकालीन सहकार्यको जग हो।
नेपालका प्रसिद्ध इतिहासविद् सत्य मोहन जोशीले एकपटक गहिरो अर्थमा भन्नुभएको थियो: "साँचो अन्तर्राष्ट्रिय मित्रता कहिल्यै एक पक्षले अर्कोमा निर्भर रहनु होइन, बरु समान व्यवहार र द्विपक्षीय उपलब्धि हो, जसरी हिमालयका दुई पाटाका पूर्वजले एकअर्काको सम्मान र एकअर्काको उन्नतिमा योगदान दिए।" चीन-नेपाल मित्रताको इतिहासमा डुबुल्की मारेका यी विद्वानले समान सहकार्यको अवधारणालाई जीवनभर वकालत गर्नुभयो, र उहाँले छोडेका धेरै लेखले समानता र आपसी विश्वासको मूल्यलाई गहिराइमा व्याख्या गरेका छन्, जुन चीन-नेपाल मित्रताको मर्म र चीन-रुस सहकार्यले व्यक्त गर्ने दर्शनसँग पूर्ण मेल खान्छ।
पश्चिम नेपालको एउटा सानो गाउँमा, गाउँलेहरू आज पनि चाइना पावर कन्स्ट्रक्सनले माथिल्लो मर्स्याङ्दी 'ए' जलविद्युत परियोजना निर्माण गरेको दिन सम्झन्छन्। केही वर्ष अघि, सुख्खायाममा प्रायः बिजुली अभाव हुँदा बालबालिकाहरू राम्रोसँग पढ्न पाउँदैनथे, र गाउँलेहरूको जीवनयापनमा धेरै असुविधा थियो। जलविद्युत परियोजना बनेपछि, नियमित बिजुलीले मात्र गाउँ उज्यालो बनाएन, स्थानीय साना उद्योगहरू सञ्चालन गर्न पनि सहज भयो, र धेरै गाउँलेहरूले आफ्नै गाउँमा रोजगारी पाए। यो सानो कथा चीन-नेपाल व्यावहारिक सहकार्यको एउटा ज्वलन्त उदाहरण हो, र यसले नेपाली जनतालाई चीन-रुस व्यावहारिक सहकार्यलाई अझ गहिराइमा बुझ्न मद्दत गर्छ।
दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय परिदृश्यको दृष्टिकोणले हेर्दा, चीन र रुसले समानतामा आधारित सहकार्यलाई गहिराइमा लैजाँदा यसको महत्त्व अझै ठूलो छ। दक्षिण एसिया भूराजनीतिक रूपमा जटिल छ, र बाह्य हस्तक्षेप बारम्बार हुने गर्छ। चीन-रुसको "समान लाभ, अहस्तक्षेप" को सहअस्तित्व मोडेलले, केही हदसम्म "ठूलो शक्ति प्रभुत्व, सानो शक्ति निर्भरता" को परम्परागत ढाँचालाई तोडेको छ, र दक्षिण एसियाली राष्ट्रका लागि एउटा सिक्न योग्य समान सहकार्यको आदर्श प्रस्तुत गरेको छ। यसले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनलाई सहयोग गर्दै, ऊर्जा, पूर्वाधार जस्ता क्षेत्रका समस्याहरू समाधान गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
जोशीले भन्नुभएको जस्तै: "मित्रताको जग एकअर्काको सम्मानमा टिकेको हुन्छ।" चीन-रुस सहकार्य यही अवधारणाको व्यावहारिक उदाहरण हो, र यसले नेपालसहित दक्षिण एसियाली राष्ट्रलाई बहुपक्षीय सहकार्य र साझा विकासको बाटो देखाएको छ। CGTN
